Kartacze
Wprowadź dane, aby zobaczyć wynik.
|
Kartacze, Cepeliny, Pyzy z Mięsem, Kołduny, Bęcwały, Kacebuły, Barabony, Paryje, Przecieraki oraz Szczury to nazwy podłużnych “klusek” ziemniaczanych z mięsem okraszonych wędzonym boczkiem z cebulką. Wykonanie przepisu nie wymaga wielu składników, jest stosunkowo proste, jedyną uciążliwością jest tarcie ziemniaków. Przypadkowo odkryłam, że nadzianie ziemniaka na widelec znacznie usprawnia ich tarcie i ratuje palce przed ich pocięciem. Polecam ten patent- pokazuję go w filmie. W sumie przerobiłam 2,5 kg ziemniaków. Pół kilograma ugotowałam, resztę starłam. Użyłam ziemniaki mączne. Muszę powiedzieć, że ilość “pulpy” ziemniaczanej pod odciśnięciu z nich soku nie robiła wrażenia. Wyszło mi raptem 8 kartaczy, bardzo dobrych, ale zbyt mało na 4 osobową rodzinę.
Przepis naprawdę polecam. Trzy razy więcej ziemniaków, ewentualnie jakiś inny gatunek i można się kartaczami nasycić do oporu i resztkami sił głaskać się potem po brzuszku. Zapraszam na szczegóły przepisu oraz na film z mojej kuchni.
Składniki
masa ziemniaczana
- ziemniaki - 2.5 kg
- mąka ziemniaczana - 1-2 łyżki
farsz do karatczy
- cebula - 2 sztuki
- majeranek - 1 łyżka
- oleje i tłuszcze - wg potrzeb
- pieprz - do smaku
- sól - do smaku
- wieprzowina - 200-300 g
- ziemniaki - wg potrzeb
okrasa
- cebula - 1-2 sztuki
- oleje i tłuszcze - wg potrzeb
- natka pietruszki - opcja
- wędzony boczek - ok. 50 g
Przygotowanie krok po kroku
-
Przygotowanie masy ziemniaczanej: 2 kg ziemniaków obierzcie z łupin, zetrzyjcie na tarce na małych oczkach i odciśnijcie z nich sok przez ręcznik kuchenny. Sok pozostawcie (1) (2). Resztę obranych ziemniaków ugotujcie w osolonej wodzie i przeciśnijcie je przez praskę (3).
-
Do 4 części surowych ziemniaków dodajcie 1 część gotowanych ziemniaków. Najłatwiej wykonać procedurę taką, jaką robi się wykonując kluski śląskie- czyli przeciąć ciasto dwoma prostopadłymi liniami, jedną ćwiartkę ziemniaków wybrać i pozostałe miejsce wypełnić ugotowanymi ziemniakami. Pokazuję to na filmie (4). Wodę z soku z wyciśniętych ziemniaków wylejcie. Pozostałą na dnie skrobię ziemniaczaną dodajcie do ziemniaków. Dodajcie też 1-2 łyżki mąki ziemniaczanej- kartacze nie będą wtedy “kosmate”(5). Wyróbcie ciasto do połączenia się składników. Przygotowanie farszu: cebulę zeszklijcie na oleju, a następnie dodajcie ją do mielonego mięsa. Do smaku dodajcie sól, pieprz oraz majeranek. Dodajcie również resztę ugotowanych ziemniaków. Czym jest więcej ugotowanych ziemniaków w masie mięsnej, tym farsz jest pulchniejszy i nie zbija się w środku kartacza (6).
-
Składanie kartaczy: przygotowaną masę ziemniaczaną zrolujcie w wałek i pokrójcie na równe części. Każdą część rozpłaszczcie, dodajcie farsz i uformujcie kartacza (7) (8). Gotowanie: do gotującej się i osolonej wody włóżcie kartacze. Gotujcie je 20 minut na łagodnym ogniu (9). Okrasa: cebulę poszatkujcie, boczek pokrójcie w kostkę. Składniki przesmażcie na patelni z dodatkiem oleju do momentu kiedy cebula będzie miękka i boczek sie ładnie wytopi. Na końcu dodajcie poszatkowaną natkę pietruszki. Okrasą polejcie przygotowane karpacze.
Kartacze
Kartacze to klasyczne danie kuchni północno-wschodniej Polski, znane też jako cepeliny z mięsem. Powstają z połączenia surowych i gotowanych ziemniaków, nadziewanych mięsnym farszem doprawionym cebulą i majerankiem. Choć wyglądają niepozornie, są sycące i pełne aromatu. U mnie w domu kartacze pojawiają się zawsze wtedy, gdy zostają ugotowane ziemniaki z dnia poprzedniego – nic się nie marnuje, a efekt to ciepły, swojski obiad, który pachnie boczkiem i cebulką.
Oryginalne litewskie kartacze – sprawdzony przepis
Oryginalne kartacze z mięsem to wariacja na temat dań ziemniaczanych typu kluski – różnią się tylko proporcją surowych do gotowanych ziemniaków. W moim przepisie masa powstaje z czterech części surowych i jednej części gotowanych ziemniaków, co gwarantuje miękkie, ale zwarte ciasto. Farsz przygotowuję z mielonej wieprzowiny, cebuli, soli, pieprzu i majeranku. Dla równowagi smaku lubię dodać też odrobinę tłuszczu wytopionego z boczku. Kartacze najlepiej smakują polane skwarkami lub zasmażaną kapustą. Jeśli lubisz dania ziemniaczane, zajrzyj także do przepisu na Jak zrobić szare kluski albo do klasycznych Kopytek.
Regionalne nazwy kartaczy
To samo danie ma w Polsce wiele nazw: cepeliny, pyzy z mięsem, kołduny, bęcwały, kacebuły, barabony, paryje, przecieraki i nawet „szczury”. Wszystkie odnoszą się do tej samej potrawy – dużych klusek ziemniaczanych z mięsnym farszem. Niezależnie od nazwy, sekret dobrego kartacza tkwi w zachowaniu proporcji ziemniaków i odpowiednim odciśnięciu soku z masy. Ja polecam używać ziemniaków mączystych, bo łatwiej się łączą i zachowują kształt po ugotowaniu.
Jak zrobić kartacze – praktyczne wskazówki
- Ziemniaki: wybierz gatunek mączysty, odciśnij sok przez gazę lub bawełnianą ściereczkę; masa powinna być gęsta, ale elastyczna.
- Proporcje: 4 części surowych ziemniaków + 1 część gotowanych → gwarancja właściwej konsystencji ciasta.
- Farsz: mięso mielone dopraw solą, pieprzem, cebulą i majerankiem; farsz nie może być zbyt suchy.
- Formowanie: nabierz porcję ciasta, rozpłaszcz, włóż farsz i uformuj owalne kartacze; gotuj w osolonej wodzie 20 minut na wolnym ogniu.
- Podanie: klasycznie z boczkiem i cebulką, ale dobrze pasują też z kwaśną śmietaną lub surówką z kapusty.
Najczęstsze pytania
Cepeliny a kartacze – czym się różnią
To praktycznie to samo danie. Cepeliny to określenie litewskie, a kartacze funkcjonują w kuchni polskiej. Różnice sprowadzają się do wielkości – cepeliny są zazwyczaj większe i mają bardziej owalny kształt.
Kartacze z mięsem mielonym surowym czy podsmażonym
Tradycyjnie farsz robi się z surowego mięsa, które gotuje się razem z kluską. Dzięki temu zachowuje wilgoć i ma delikatną strukturę. Jeśli jednak wolisz intensywniejszy smak, możesz podsmażyć mięso wcześniej – ja tak robię, gdy dodaję więcej boczku.
Mięso na kartacze – jakie wybrać
Najlepsza jest wieprzowina – łopatka lub karkówka. Mięso powinno być lekko tłuste, bo to właśnie tłuszcz nadaje farszowi soczystość i zapach. Dobrze sprawdza się też mieszanka z wołowiną w proporcji 3:1.
